काठमाडौं । तेहरानले क्षेत्रीय तनाव कम गर्ने उद्देश्यले पाकिस्तानमार्फत अमेरिकासमक्ष एउटा नयाँ प्रस्ताव पेश गरेको छ । एक्सियोसको रिपोर्ट अनुसार, इरानले हर्मुज जलमार्ग पुनः खोल्न र जारी युद्ध अन्त्य गर्न एउटा ढाँचा तयार गरेको छ, जसलाई लामो समयदेखि जारी द्वन्द्वमा सम्भावित सफलताको रूपमा हेरिएको छ । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानले वार्ता गर्न चाहेमा सिधै कल गर्न सक्ने बताए पनि इरानले आणविक हतियार राख्न नपाउने आफ्नो दृढ अडान कायमै राखेका छन् ।
इरानले प्रस्ताव गरेको दुई–चरणीय योजनामा सबैभन्दा पहिले समुद्री संकट र अमेरिकी नौसेनाको नाकाबन्दीलाई सम्बोधन गर्ने उल्लेख छ । यो प्रस्तावले दीर्घकालीन युद्धविराम र युद्धको स्थायी अन्त्यको परिकल्पना गरेको छ । यस व्यवस्था अन्तर्गत, आणविक वार्ताहरू समुद्री मार्ग खुला भएपछि र नाकाबन्दी हटेपछि मात्र सुरु हुनेछन् । यद्यपि, अमेरिकाले इरानलाई कम्तीमा १० वर्षसम्म युरेनियम संवर्धन रोक्न र आफ्नो आणविक भण्डार विदेश स्थानान्तरण गर्न माग गरिरहेको छ, जसमा इरानी नेतृत्वभित्र अझै सहमति जुट्न सकेको छैन ।
राष्ट्रपति ट्रम्पले वार्ताका लागि विशेष टोली पठाउन अनिच्छा व्यक्त गर्दै लामो दूरीको उडानको सट्टा फोनमार्फत कुराकानी गर्न सकिने बताएका छन् । अर्कोतर्फ, इरानी विदेशमन्त्री अब्बास अराघचीले पाकिस्तान र ओमानसँग कूटनीतिक छलफल तीव्र पारेका छन् र रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनसँग पनि भेट्ने कार्यक्रम छ । गत फेब्रुअरी २८ मा अमेरिका र इजरायलको सैन्य हमलापछि ठूलो स्तरको युद्ध रोकिए पनि अहिलेसम्म कुनै औपचारिक शान्ति सम्झौता हुन सकेको छैन, जसका कारण विश्वव्यापी आर्थिक अस्थिरता कायम छ ।
विश्वको २० प्रतिशत तेल ढुवानी हुने रणनीतिक हर्मुज जलमार्गलाई इरानले आफ्नो बार्गेनिङ शक्तिको रूपमा प्रयोग गरिरहेको छ । इरानले वार्ता अघि अमेरिकी नाकाबन्दी हट्नुपर्ने, क्षतिपूर्ति पाउनुपर्ने र भविष्यमा सैन्य हस्तक्षेप नहुने ग्यारेन्टी खोजेको छ । अर्कोतर्फ, अमेरिका इरानको आणविक महत्त्वाकांक्षा, मिसाइल विकास र क्षेत्रीय समूहहरूसँगको सम्बन्धलाई नियन्त्रण गर्न केन्द्रित छ । यी विरोधाभासी प्राथमिकताहरूले दुई देशबीचको गहिरो खाडललाई अझै पनि स्पष्ट देखाउँछन् ।
