काठमाडौं । विश्वव्यापी रूपमा परमाणु हतियार नियन्त्रण सम्बन्धी सम्झौताहरू कमजोर बन्दै गइरहेका बेला चीनले आफ्नो परमाणु हतियारसम्बन्धी पूर्वाधारलाई तीव्र रूपमा विस्तार गरिरहेको भन्दै अमेरिका चनाखो बनेको छ ।
अमेरिकी सञ्चारमाध्यम सीएनएनको रिपोर्टअनुसार चीनले सार्वजनिक रूपमा न्यून प्रोफाइल कायम राखे पनि आन्तरिक रूपमा भने ठूला स्तरमा रणनीतिक निर्माण कार्य अघि बढाइरहेको देखिएको छ । जसले अमेरिकालाई चिन्तित तुल्याएको छ ।
रिपोर्टका अनुसार चीनले नयाँ अन्तरमहादेशीय ब्यालिस्टिक क्षेप्यास्त्र (ICBM) राख्न सकिने पुर्वाधारहरू निर्माण गरिरहेको छ भने भूमिगत संरचनाहरू, भण्डारण केन्द्र र परीक्षण पूर्वाधार पनि विस्तार गरिरहेको छ। यी गतिविधिहरू प्रायः दुर्गम क्षेत्रहरूमा भइरहेको र उच्च गोपनीयताका साथ सञ्चालन गरिएको अमेरिकाको आशंका छ ।
अमेरिकी विशेषज्ञहरूका अनुसार यस्तो विस्तारले चीनको परमाणु क्षमतामा उल्लेख्य वृद्धि हुने देखिन्छ, जसले अमेरिका र अन्य पश्चिमी शक्तिहरूसँगको रणनीतिक सन्तुलनमा असर पार्न सक्छ ।
पछिल्ला वर्षहरूमा अमेरिका र रुसबीच भएका केही प्रमुख हतियार नियन्त्रण सम्झौताहरू कमजोर हुँदै जाँदा चीनले त्यसको फाइदा उठाउँदै आफ्नो क्षमता सुदृढ गरिरहेको विश्लेषण अमेरिकी अधिकारीहरूको छ ।
सीएनएनको रिपोर्टले यो पनि औंल्याएको छ कि चीनले आफ्नो परमाणु नीति औपचारिक रूपमा ‘न्यूनतम प्रतिरोध क्षमता’ मा आधारित रहेको बताउँदै आएको छ, तर भौतिक पूर्वाधारको विस्तारले त्यस नीतिमाथि प्रश्न उठाउन थालेको छ।
अमेरिकी अधिकारीहरूले चीनको यस्तो गतिविधिप्रति चिन्ता व्यक्त गर्दै पारदर्शिता बढाउन आग्रह गरेका छन्। तर, बेइजिङले भने आफ्नो रक्षा नीति र तयारीलाई ‘रक्षात्मक’ भएको दाबी गर्दै आएको छ।
विश्लेषकहरूका अनुसार यदि प्रमुख शक्तिहरूबीच हतियार नियन्त्रणको नयाँ ढाँचा नबनेमा विश्व फेरि परमाणु हतियार प्रतिस्पर्धाको नयाँ चरणतर्फ धकेलिन सक्ने जोखिम बढ्दै गएको छ । उसै पनि इरानमाथिको हमलाबाट रक्षात्मक बनिरहेको र महँगो युद्धमा फसिरहेको अमेरिकालाई चीनको परमाणु विस्तारले झस्काएको छ ।
