काठमाडौं – नेपाल राष्ट्र बैंकले बैंकिङ्ग प्रणालीमा थुप्रिँदै गएको अतिरिक्त तरलता व्यवस्थापन गर्न ४० अर्ब रुपैयाँ बराबरको निक्षेप संकलन प्रक्रिया शुरु गर्ने भएको छ। केन्द्रीय बैंकले मंसिर १४ गतेदेखि लागू हुने गरी ३५ दिन अवधिको निक्षेप संकलन आह्वान गरेको हो। बैंक तथा वित्तीय संस्थाले आज मध्यान्ह २ बजेसम्म अनलाइनमार्फत बोलकबोल (बिडिङ) पेस गर्न सक्ने व्यवस्था गरिएको छ।
राष्ट्र बैंकका अनुसार संकलन गरिने निक्षेपको ब्याजदर पूर्ण रूपमा बोलकबोलमै निर्धारण हुनेछ। सहभागी बैंक तथा वित्तीय संस्थाले आफूले राख्न चाहेको निक्षेप रकम तथा ब्याजदर प्रस्ताव पेश गर्नुपर्नेछ। प्रस्ताव स्वीकृत भएका संस्थाले राखेको रकमको साँवा तथा ब्याज पुस २० गते भुक्तानी गरिनेछ।
बोलकबोल प्रणालीलाई व्यवस्थित बनाउन राष्ट्र बैंकले केही प्रावधान तोकेको छ। सहभागी संस्थाले घटिमा १० करोड रुपैयाँ राख्नुपर्नेछ भने बढिमा कुल आह्वान गरिएको रकमलाई ५ करोडले भाग गर्दा बाँकी नआने गरी प्रस्ताव पेस गर्नुपर्नेछ। यसले संस्थाहरूबीच प्रतिस्पर्धा बढाउने तथा निक्षेप संकलन प्रक्रियालाई पारदर्शी बनाउने उद्देश्य राखिएको छ। साथै, आवश्यक परे बहुब्याजदरमा बहुबोलकबोल गर्न सकिने सुविधा पनि उपलब्ध छ, जसले बैंक तथा वित्तीय संस्थालाई लचिलो विकल्प प्रदान गर्छ।
निक्षेप संकलनको बाँडफाँड गर्दा सबैभन्दा कम ब्याजदर प्रस्ताव गर्ने संस्थालाई पहिलो प्राथमिकतामा राखिने राष्ट्र बैंकले जनाएको छ। त्यसपछि क्रमशः बढी ब्याजदर प्रस्ताव गर्ने संस्थाहरूसँग सम्झौता गरिँदै आह्वान गरिएको कुल ४० अर्ब रुपैयाँ पूरा नहुन्जेल बाँडफाँड गरिनेछ। यसले बजार ब्याजदरलाई नियन्त्रणमा राख्ने र बैंकिङ्ग प्रणालीमा देखिएको अतिरिक्त तरलतालाई प्रभावकारी रूपमा व्यवस्थापन गर्ने राष्ट्र बैंकको रणनीति झल्काउँछ।
हाल बैंकिङ्ग प्रणालीमा धेरै समयदेखि अतिरिक्त तरलता थुप्रिनु, कर्जा प्रवाह सुस्त हुनु र लगानी विस्तारमा चुनौती देखिनु जस्ता कारणले वित्तीय बजारमा असर परिरहेको छ। यस्तो परिस्थितिमा राष्ट्र बैंकको यो कदमले मौद्रिक नीति कार्यान्वयनमा सहयोग गर्ने, ब्याजदरमा स्थिरता ल्याउने र वित्तीय प्रणालीको समग्र स्थायित्व मजबुत गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
