काठमाडौं । स्मार्ट टेलिकमका उपकरण अवैध तवरले लिलामी गरेको कसुरमा नेपाल इन्भेष्टमेन्ट बैंकका सीईओ ज्योतिप्रकाश पाण्डे पक्राउ परेपछि अनुसन्धानको दायरामा प्राइम कमर्सियल बैंक पनि परेको छ । स्मार्ट टेलिकम प्रकरणकै क्रममा अर्को दूरसञ्चार सेवा प्रदायक एनसेल पनि अनुसन्धानमा तानिने प्रहरीको केन्द्रीय अनुसन्धान व्युरो (सीआईबी) स्रोतले जनाएको छ । चार्टर्ड एकाण्टेण्ट (सीए) भेषराज लुइँटेलले सर्वोच्च अदालतमा दायर गरेको रिटका आधारमा उक्त प्रकरण अनुसन्धानको दायरामा आएको हो । इन्भेष्टमेण्ट बैंकले स्मार्ट टेलिकमलाई करिब ८ अर्ब बढी रकम बिना धितो ऋण प्रवाह गरेको थियो ।
रिट निवेदक लुइँटेलले ‘डिफल्टर कम्पनीलाई ऋण नेपाल राष्ट्र बैंकको कर्जा स्वपुँजी (डेबिट इक्विटी रेसियो) नाघेर ऋण दिएको, आफूले दिएको ऋण असुलीतर्फ पहल नगरेको’ भन्दै ऋण असुलीका लागि नेपाल राष्ट्र बैंकमार्फत निर्देशन जारी गर्न माग गरेका थिए । रिट दायरपछि सर्वोच्च अदालतले इन्भेष्टमेण्ट मेगा बैंकसँग त्यसबारे लिखित जवाफ माग गरेको थियो । जवाफमा प्राइम कमर्सियल बैंकसँगको सहवित्तीयकरणमा ऋण प्रवाह भएको उल्लेख छ । ऋण तथा बैंकिङ सुविधामध्ये अधिकांश हिस्सा गैरकोषमा आधारित प्रतीतपत्र (एलसी) सुविधाको भएको एनआईएमवीको जवाफमा उल्लेख छ ।
नेपाल राष्ट्र बैंकको कर्जा स्वपुँजी अनुपातको व्यवस्था कोषमा आधारित कर्जाको हकमा मात्र आकर्षित हुने, प्रतीतपत्र सुविधाजस्ता गैरकोषमा आधारित बैंकिङ सुविधाहरूको हकमा आकर्षित नहुने बैंकले जवाफ दिएको थियो । उसले स्मार्ट टेलिकमका सञ्चालकसँगको अनुमतिमा उक्त कम्पनीका अचल सम्पत्ति लिलामी गरेको बताएको थियो । जबकी, अनुमतिपत्र बहाल नरहेका दूरसञ्चार सेवा प्रदायकको सम्पत्ति व्यवस्थापन नियमावली २०७९ र दूरसञ्चार ऐन २०५३ को दफा ६१ ले दिएको अधिकार बमोजिम स्मार्ट टेलिकमको सम्पूर्ण स्वामित्व नेपाल सरकारले मातहतमा गइसकेको थियो ।
को-को छन् संलग्न ?
प्राइम कर्सियल बैंक ऋण प्रवाहमा साझेदार भए पनि लिलामी प्रक्रियामा उसको भूमिका अहिलेसम्म नदेखिएको सीआईबी स्रोतले जनाएको छ । तर, ऋण प्रवाहको स्थितिमा पनि विवाद देखिएका कारण नेपाल राष्ट्र बैंकसँगको समन्वयमा प्राइम बैंकसँग सोधपुछ र अन्य अनुसन्धान हुने भएको छ ।यो विवादले अर्को दूरसञ्चार सेवा प्रदायक संस्था एनसेल पनि अनुसन्धानको दायरामा आएको प्रहरीस्रोतले जनाएको छ । एनलसेल र स्मार्ट टेलिकम ‘क्रस होल्डिङ’, अर्थात् एकै साझेदार भएका कम्पनी हुन् । ती दुवै कम्पनीमा नेपालीमूलका, तर सिंगापुरका नागरिक सतिसलाल आचार्य र उनकी पत्नी एवं नेपाली नागरिक भावना सिंहको साझेदारी छ । गैरकानूनी लिलामी प्रक्रियामा उनीहरूको पनि संलग्नता देखिएको अनुसन्धानरत एक प्रहरी बताउँछन् ।
लिलामीका बारेमा नेपाल दूरसञ्चार प्राधिकरणका हालैमात्र पदमुक्त भएका अध्यक्ष भूपेन्द्र भण्डारी पनि सोधपुछको सूचीमा छन् । उनले बैंकले स्मार्ट टेलिकमका सामान लिलामी गर्नुअघि तत्कालीन सञ्चार तथा सूचना प्रविधि मन्त्री जगदीश खरेललाई जानकारी दिएको र मन्त्री खरेलकै निर्देशनमा आफूले लिलामीका लागि अनुमति दिएको भन्दै आएका छन् । यद्यपि, यो भनाइ बयानका रूपमा लिखत भएको छैन ।
